{"id":21,"date":"2025-10-28T05:52:40","date_gmt":"2025-10-28T05:52:40","guid":{"rendered":"https:\/\/serviceforpeace.be\/materiaal\/"},"modified":"2026-10-09T11:58:49","modified_gmt":"2026-10-09T11:58:49","slug":"materiaal","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/serviceforpeace.be\/fr\/materiaal\/","title":{"rendered":"Mat\u00e9riel"},"content":{"rendered":"\n
\n
\n
\n

Veelgestelde vragen: “De vrijwillige legerdienst”<\/strong>
<\/h2>\n\n\n\n

In november 2025 ontvingen alle 17-jarigen die in Belgi\u00eb woonden (in 2025 waren dat 149.000 personen) een brief van het Belgische leger, waarin ze werden uitgenodigd om zich aan te melden voor een “vrijwillige legerdienst”. De Arizona-regering heeft in september 2025 een wet aangenomen die bepaalt dat deze brief gedurende minstens 10 jaar jaarlijks moet worden verstuurd.  <\/p>\n\n\n\n

Deze “vrijwillige legerdienst”, die wordt voorgesteld als \u201ceen kans op engagement en opleiding\u201d<\/em>, biedt vanaf september 2026 plaats aan 500 tot 1.000 jongeren per jaar, zodat zij een opleiding van \u00e9\u00e9n jaar kunnen volgen in en door het leger. Gedurende de eerste 4 maanden verblijven deze jongeren in een kazerne om een legeropleiding te volgen. Vervolgens worden ze ingedeeld bij actieve eenheden en ingezet op het nationale grondgebied. <\/p>\n\n\n\n

Deze legerdienst wordt zeer goed betaald (meer dan 2000 euro netto per maand), wat onderstreept dat de regering hier prioriteit aan geeft.<\/p>\n\n\n\n

Deze maatregel, die wordt gepresenteerd als een kans om zich \u201cin dienst van het land\u201d te engageren, roept veel vragen op: over de militarisering van onze samenleving, over de plaats van jongeren, over de begrotingsprioriteiten van de staat en over de betekenis zelf van dit engagement.<\/p>\n\n\n\n

De invoering van deze “vrijwillige legerdienst” is vrijwel zonder debat door het parlement gegaan (na een spoedprocedure die tijdens de twee zomermaanden werd georganiseerd). Er zijn echter wel offici\u00eble adviezen uitgebracht. Die van de Raad van State, de Gegevensbeschermingsautoriteit en de FOD Binnenlandse Zaken hebben allemaal benadrukt dat het wetsvoorstel inzake de verzending van de brieven in strijd was met artikel 22 van de Belgische Grondwet. Deze schending houdt met name verband met de toegang van het Belgische leger tot persoonsgegevens van Belgische burgers, met als verzwarende omstandigheid dat het om gegevens van minderjarigen gaat. <\/p>\n\n\n\n

Concreet worden jongeren in de brief uitgenodigd om een van de infomomenten bij te wonen die het leger in het hele land organiseert. Deze deelname is verplicht voor iedereen die zich wil aanmelden. Vervolgens wordt door het leger een selectie gemaakt op basis van de ontvangen sollicitaties. In 2025 ontving het leger 3.300 sollicitaties voor 500 beschikbare plaatsen (en werden er 149.000 uitnodigingen verstuurd).<\/p>\n\n\n\n

Deze \u201cveelgestelde vragen\u201d zijn bedoeld om jongeren (en hun begeleiders) te helpen de uitdagingen te begrijpen, hun eigen vragen te stellen en zich een weloverwogen mening te vormen. Mocht u nog andere vragen hebben, aarzel dan niet om ze aan ons voor te leggen!<\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n
\u201cWe hebben toch wel een leger nodig om ons te verdedigen?\u201d<\/em><\/strong><\/summary>\n

Misschien. Maar door deze \u201cvanzelfsprekendheid\u201d te benadrukken, wordt nog niets gezegd over de vorm die dit leger zou moeten aannemen en over de taken die eraan worden toegewezen. Bovendien verklaart dit geenszins de invoering van een vrijwillige legerdienst in Belgi\u00eb. 
De dienstplicht (of verplichte legerdienst) is in Belgi\u00eb sinds 1992 opgeschort, enkele jaren na de val van de Berlijnse Muur en het einde van de Koude Oorlog. Deze opschorting bekrachtigde de overgang van een leger van milities naar een beroepsleger, dat kleiner en mobieler is.  
Zolang het \u201cvrijwillig\u201d is, is de legerdienst in zijn huidige vorm vooral bedoeld om het leger weer centraal te stellen in de aandacht van de Belgische bevolking in het algemeen, en van jongeren in het bijzonder. Het is ook, op een heel concrete manier, bedoeld om de<\/em> nieuwe \u2018territoriale <\/em>reserve\u2019 te voeden en te versterken, die door de Arizona-regering tegelijk met de \u2018vrijwillige legerdienst\u2019<\/em> in het leven is geroepen.  <\/p>\n<\/details>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\u201cHet is toch vrijwillig? Waarom zou het een probleem zijn als ik het recht heb om te weigeren?\u201d<\/em><\/strong><\/summary>\n

Ja, op papier is het \u201cvrijwillig\u201d. Maar in de praktijk heeft niet iedereen dezelfde keuzemogelijkheden. Als je jongeren die moeite hebben om een baan te vinden of hun studie te betalen 2.000 euro per maand aanbiedt, is dat geen echte vrije keuze meer. Door met bezuinigingen de levensomstandigheden voor jongeren steeds kwetsbaarder en onzekerder te maken, is het voorstel voor deze legerdienst voor de meest kwetsbaren een vermomde dwang<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Bovendien heeft  minister Theo Francken er al op gewezen: de legerdienst zou op korte termijn opnieuw verplicht kunnen worden gesteld. Het ontbreekt volgens hem alleen aan de \u201cpolitieke wil\u201d.  <\/p>\n\n\n\n

Vergeet niet dat het Belgische leger zich ten doel heeft gesteld om tegen 2029 minstens 14.800 militairen, 6.600 reservisten en 4.800 burgers te rekruteren. Tegen eind 2034 streeft Defensie naar 34.500 militairen in actieve dienst, 12.800 reservisten en 8.500 burgers. Het Belgische leger kampt echter met een vrij hoog verloop, dat wil zeggen dat militairen voortijdig het leger verlaten. De meest recente cijfers werden verstrekt door de voormalige minister van Defensie Ludivine Dedonder: tussen januari 2016 en december 2021 verliet 49,9% van de vrijwilligers Defensie 40 maanden na hun aanmelding. In de eerste maand is bijna 10% van de vrijwilligers vertrokken. Na een jaar bedraagt het verloop 30,5% voor vrijwilligers, 20,4% voor onderofficieren en 13,8% voor officieren. De rekrutering neemt toe, maar compenseert niet de pensioneringen en de uitval tijdens de opleiding.<\/p>\n\n\n\n

In zijn \u201cStrategische Visie van Defensie 2025\u201d kondigt Theo Francken echter een verschuiving aan in de oorlogsvoering naar een \u201coorlog met massa\u201d, waarvoor de inzet van grote aantallen militairen nodig is: \u201cGeavanceerde technologie verliest haar operationele doeltreffendheid zonder een voldoende hoeveelheid materieel, <\/em>troepen<\/em><\/strong>, wapens en munitie. [\u2026] In een omgeving waarin de verliezen in de beginfase van een conflict aanzienlijk kunnen zijn, is het hebben van een groot aantal systemen en munitie essentieel om de operationele effici\u00ebntie te behouden en weerbaarheid te garanderen. Massa is in deze zin geen luxe maar een basisvoorwaarde<\/em>\u201d .<\/p>\n<\/details>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\u201cEerlijk gezegd, 2.000 euro per maand op mijn leeftijd, dat is toch een geweldige kans?\u201d <\/em><\/strong><\/summary>\n

Ja, dat is veel geld, vooral aan het begin van je werkzame leven.
Maar vraag jezelf eens af: Wat leer ik daar? Wat bouw ik op?
Deze dienst leert je te gehoorzamen, blindelings bevelen uit te voeren, een militaire hi\u00ebrarchie te volgen en je voor te bereiden op oorlog<\/strong>. Een opleiding bij het leger biedt je niet de mogelijkheid om je kritische geest te ontwikkelen of in te grijpen bij echte sociale, ecologische of humanitaire noodsituaties.
<\/p>\n\n\n\n

We zouden liever zien dat de staat deze middelen investeert in het cre\u00ebren van jobs, opleidingen en huisvesting; in het ondersteunen van collectieven<\/strong>, waar jongeren zich nu al inzetten om de samenleving te versterken<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Na een jaar krijg je dit salaris niet meer uitbetaald. Een stopzetting die waarschijnlijk net zo abrupt zal zijn als het moment waarop je je eerste salaris ontving. Als je bij aanvang van de legerdienst niet in aanmerking kwam voor een werkloosheidsuitkering, zul je daar ook na je diensttijd geen recht op hebben. <\/p>\n<\/details>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\u201cAch, discipline en strengheid leren kan toch geen kwaad!\u201d <\/em><\/strong><\/summary>\n

Dat klopt, discipline, strengheid, kameraadschap en doorzettingsvermogen zijn zeer nuttige eigenschappen.  <\/p>\n\n\n\n

Maar laten we eerlijk zijn: dit soort uitspraken wordt vaak gedaan door mensen die erover praten terwijl ze aan anderen denken, en die zichzelf uitsluiten van de noodzaak om discipline te leren. Zijn er in dit soort uitspraken soms geen racistische of klassistische ondertonen te bespeuren? Zoals in de boodschap die Theo Francken publiceerde na het politiegeweld tijdens de demonstraties van leerkrachten en studenten in Brussel in juni 2026: \u201cWat er in Brussel is gebeurd, is een regelrechte schande. Altijd weer dezelfde hardnekkige relschoppers en vandalen. Er moeten bootcamps komen voor deze jeugddelinquenten. Defensie staat klaar om te helpen.\u201d      <\/em><\/p>\n\n\n\n

Je hebt geen uniform nodig om discipline en kameraadschap te leren! Jeugdorganisaties, vrijwilligerswerk, collectieve projecten, teamsporten <\/strong>enz.leren je ook discipline, samenwerking en respect.
Het verschil is dat je bij de vrijwillige legerdienst leert om een militaire logica te volgen en mee te werken aan de voorbereiding op oorlog<\/strong>. Niet om na te denken of burgerlijke oplossingen aan te dragen waarmee oorlog kan worden voorkomen.<\/strong><\/p>\n<\/details>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\u201cMaar het is toch om het land te verdedigen, dat is toch geen slechte zaak!\u201d<\/em><\/strong><\/summary>\n

Het beschermen van de bevolking is essentieel. Niemand beweert het tegendeel.<\/p>\n\n\n\n

Wat ons zorgen baart, is dat het leger de enige manier wordt om veiligheid te benaderen<\/strong>.
Tegenwoordig wordt er massaal ge\u00efnvesteerd in het leger, maar veel minder in diplomatie, samenwerking, sociale rechtvaardigheid of vredeseducatie.
Veiligheid betekent <\/strong>echter niet alleen klaar zijn om te vechten: het betekent in de eerste plaats alles in het werk stellen om te voorkomen dat het zover komt<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

De Europese landen zijn bezig met een massale herbewapening. In Belgi\u00eb zijn de militaire uitgaven tussen 2025 en 2026 met 59% gestegen. Bijna overal wordt militaire dienstplicht weer ingevoerd om de legerkaders te vullen, en neemt de politieke retoriek waarin oorlog wordt aangekondigd toe. Tegelijkertijd neemt het gevoel van onveiligheid toe en worden internationale conflicten steeds heviger. Er wordt niets gedaan om te werken aan de-escalatie en verzoening. Toch bestaat echte defensie en echte veiligheid er uiteindelijk in om conflicten via dialoog op te lossen. Het is een langdurig proces, maar we moeten er dringend weer mee beginnen.<\/p>\n\n\n\n

Vooral omdat alle landen ter wereld met gemeenschappelijke problemen worden geconfronteerd: klimaatontregeling, pandemie\u00ebn, internationale handel, enz. <\/p>\n\n\n\n

Laten we ook eens kijken naar wat het leger concreet doet, hoe het zijn taken op het gebied van de \u201cverdediging\u201d van het grondgebied, zoals vastgelegd in de Grondwet, vervult. Wat zien we? Dat het Belgische leger taken vervult die vaak moeilijk in verband te brengen zijn met het begrip verdediging van het grondgebied. In Belgi\u00eb wordt het leger steeds vaker ingezet om taken van de politie over te nemen en wereldwijd wordt het zeer vaak ingezet op grote afstand van onze grenzen (en die van de Europese Unie en de NAVO).  <\/p>\n<\/details>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\u201cHet is maar een jaar, het kan een levenservaring zijn!\u201d<\/em><\/strong><\/summary>\n

Misschien. Maar het is ook een jaar van je jeugd dat je hebt besteed aan een militair doel.
Stel je eens voor dat die tijd en dat geld zouden worden gebruikt ten dienste van de samenleving<\/strong>: door verenigingen, scholen, milieuprojecten of solidariteitsprojecten te ondersteunen. Dat zou ook een indrukwekkende ervaring zijn\u2026 en echt nuttig.<\/p>\n\n\n\n

Vandaag de dag hecht de regering waarde aan slechts \u00e9\u00e9n soort inzet: die voor de gewapende verdediging<\/strong>. We zouden graag zien dat alle inzet voor vrede of solidariteit met dezelfde energie wordt ondersteund. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

En hoe zal die levenservaring er dan concreet uitzien? <\/em><\/strong>De jongeren die zijn geselecteerd voor de eerste editie van de vrijwillige legerdienst zijn in september 2026 begonnen. Ze zijn verdeeld over drie kazernes in Belgi\u00eb. Daar zullen ze een legeropleiding volgen. Vanaf februari-maart zullen zij operationeel zijn en worden ingezet in het kader van de territoriale reserve, meer bepaald in het 1ste bataljon van de Fuseliers. Hun taak is het \u201cde beveiliging van kritieke infrastructuur in eigen land, zoals nucleaire sites en communicatiesystemen, maar bijvoorbeeld ook havens, spoorwegen en snelwegen. [\u2026] Want stel dat de dreiging omhooggaat, dan zal ook het risico op sabotage, spionage of terrorisme stijgen.\u201d . <\/em>Jongeren die hun legerdienst gaan vervullen, zullen dus halverwege hun diensttijd worden ingezet op het Belgische grondgebied om gevoelige locaties te beveiligen. <\/p>\n<\/details>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\u201cWaar engageer ik me als ik deelneem aan de vrijwillige legerdienst?\u201d<\/em><\/strong><\/summary>\n

Als je je inschrijft, breng je een jaar door in een militaire omgeving<\/strong>, fulltime, met opleiding, strikte regels en een hi\u00ebrarchie. Wat je tijdens dit jaar precies doet, staat beschreven in vraag 6.
Je ontvangt een vergoeding van <\/em>\u00b1 2 118 euro netto per maand<\/em><\/strong>.
Aan het einde zijn er drie mogelijkheden:<\/em><\/p>\n\n\n\n